Verlies, rouw en veerkracht

Online programma, Training & Coaching

impact-verleis-Verlieskunde driehoek

Wat is de impact van verlies op jouw leven?

Verlies door het overlijden van jouw partner heeft een enorme impact op jouw leven. Het heeft een groot effect op het welzijn van jou en jouw nabestaanden. Maar hoe dat nu precies zat was mij ook nog niet helemaal duidelijk. Tot ik het boek Verlieskunde las van Herman de Monnik. In dit artikel beoog ik vooral uit te leggen welke factoren van invloed zijn. Het is geen volledige weergave.

Wat is de verlieskunde driehoek?

Herman De Monnik bedoelt in zijn boek ‘Verlieskunde’ met verlies niet alleen het overlijden maar ook verlies van baan, verhuizing, vrienden, gezondheid, ongewenste kinderloosheid. Ik richt hier de aandacht op verlies van je partner.

“Je moet de verlieslast (impact) wel zelf tillen (coping), maar niet alleen (support).”

In het leven, en dan vooral bij heftige en ingrijpende gebeurtenissen, zoals een overlijden, gaat het altijd om een balans tussen belasting en belastbaarheid. Herman de Monnik beschrijft in zijn boek ‘Verlieskunde’ dat er een balans is als de verliesimpact (belasting) niet groter is dan de verliescoping en verliessupport (samen belastbaarheid). Zodra ofwel de verliesimpact groter is ofwel de verliescoping en/of de verliessupport zwakker is ontstaat er een disbalans. Dan heeft iemand hulp nodig om de balans weer te herstellen naar de goede kant. 

Wat is je belasting bij verlies en overlijden?

1 Wat is verliesimpact?

Er is sprake van impact bij verlies. Hoe groot die impact is hangt af van de relatie die je had met je partner die je verloren bent. Maar ook met de praktische gevolgen van het verlies. Bijvoorbeeld: wat betekent het overlijden van je partner voor je dagelijkse leven?

Die impact werkt op verschillende niveaus door. Als eerste is er sprake van het feitelijke verlies. Je partner is overleden. Je geliefde is er niet meer en dat doet heel veel pijn. Als tweede kan wat dat voor jou persoonlijk betekent bijvoorbeeld zijn dat je je maatje, je steun en toeverlaat kwijt bent of er ontstaat wellicht financiële onzekerheid. Misschien moet je verhuizen en verlies je ook nog eens een vertrouwde omgeving. Er is nog een derde niveau en deze gaat nog een laagje dieper. Bij een verlies wordt je KERN aangetast.

Kontrole: Je leven had een bepaalde inhoud en structuur en dat is weggevallen. Je voelt je overgeleverd aan de situatie en misschien ook afhankelijk van anderen. Ook je gevoel van zelf-controle kan je kwijtraken. Je innerlijke houvast van de wereld om je heen zoals je die kende raak je kwijt. 

Eigenwaarde: Een ingrijpend verlies heeft vaak een negatief effect op je gevoel van eigenwaarde, zelfbeeld en zelfwaardering. Vaak ontstaan twijfels. Heb ik het wel goed gedaan of doe ik het wel goed? Je voelt je een speelbal van je emoties. Verlies tast je zelfvertrouwen aan. Bij een positief gevoel van eigenwaarde (meer zelfvertrouwen over jezelf en je eigen kunnen) is dit effect minder negatief dan wanneer je eerder al een negatief gevoel van eigenwaarde had, jezelf minder waard voelde of weinig zelfvertrouwen had. Vaak verliezen mensen ook het vertrouwen in de wereld en de mensen om zich heen.

Rechtvaardigheidsgevoel: Je wereldbeeld over gelijkheid en rechtvaardigheid in de wereld wordt aangetast. Zelf herken ik dit wel. Ik was niet bezig met de waarom-vraag, hoe kon dit gebeuren of waarom mij? Ik was wel boos over hoe het ongelijk verdeeld is in de wereld en dat iemand daarboven echt niet goed heeft zitten opletten bij het verdelen van de ellende. Echter ik wist dit vrij snel wel weer te relativeren. Maar het kan gebeuren dat mensen die een bepaalde waardenoriëntatie hebben tegenover de wereld en de maatschappij hun houvast hierin verliezen. Het is oneerlijk. Dit kan of mag niet gebeuren. Het deugt allemaal niet. Waar kun je nu nog van op aan?

Nu-in-relatie-tot-later: Je hele toekomstperspectief ligt in duigen. Dit hoeft geen tot in detail uitgewerkt plan te zijn. Vaak hebben mensen wel een impliciet beeld van bijvoorbeeld hoe hun toekomst er samen uit zal zien. Huisje, boompje beestje of juist veel reizen, kinderen, een bepaalde carriere samen. En dat plaatje valt in duigen. En wat dan? Ze zien geen toekomst meer.

De hier 3 genoemde niveaus van het verlies, namelijk 1 feitelijk verlies, 2 de betekenis die het voor jou heeft en 3 de verliezen op meer identiteis-niveau, jouw KERN, maken duidelijk waarom het verlies van je partner zo’n grote impact heeft op jouw welbevinden. Het bepaalt de belasting die jij ervaart.

impact-verleis-Verlieskunde driehoek


Wat vergroot jouw belastbaarheid?

Kijken we naar de belastbaarheid dan zien we de volgende aspecten. Belastbaarheid is onder andere jouw copingstijl, jouw manieren van omgaan met situaties. Maar ook adequate steun van jouw omgeving dat aansluit bij jouw behoeften vergroot jouw belastbaarheid.

2 Verliescoping

Hoe goed ben jij in staat in met tegenslag in het algemeen en nu specifiek bij het verlies van je partner om te gaan? Hier heeft jouw gevoel van eigenwaarde zeker een grote invloed op. Hoe kan jij met de ontstane situatie omgaan? Hoe ga jij met al je emoties om, zoals pijn, verdriet en boosheid? Maar ook heb jij fysieke klachten, zoals slapeloosheid, piekeren, concentratieverlies, etc. Ben je in staat om de situatie te aanvaarden, afscheid te nemen van je geliefde en jullie oude leven samen? Maar ben je ook in staat om weer een nieuw leven op te bouwen? Weer zin te geven aan jouw leven? Een nieuwe realiteit te vormen. Of duik je weg in verdoving, afweer en  ontkenning?

3 Verliessupport

Daarnaast heeft de support van je omgeving ook invloed op jou. Een goede op jouw behoefte afgestemde support zal je helpen. Een gebrekkige niet. Dat kan zelfs averechts werken, want je voelt je onvoldoende gezien, gehoord en/of serieus genomen. 

Soms kan support te veel nadruk leggen op het gemis en verdriet van het verlies. Dat risico is vaak aanwezig in supportgroepen van lotgenoten. Tegelijk kan het praten en delen van ervaringen met lotgenoten juist helpen omdat zij precies begrijpen wat je doormaakt. Soms kan juist te veel nadruk leggen op dat je het wel redt en aankan te vroeg zijn. Dan voel je je misschien juist in de steek gelaten of niet serieus genomen in je emoties en ervaringen. 

Samenvattend

Verlies heeft invloed op hoe jouw realiteit was en nu is geworden. Maar ook op je normen en waarden, je identiteit, het beeld dat je van jezelf hebt. Wie was je en wie ben je dan nu nog? Je zelfbeeld en eigenwaarde lijden onder de situatie. Je wereldbeeld wordt aangetast. Is er wel een eerlijke wereld? Vragen van zingeving wat de zin van het leven is en waarom jij en de mens op aarde zijn kunnen naar boven komen. Je kunt er geen antwoord meer op geven. 

Maar ook kun je de situatie wel dragen? Heb je de vaardigheden om met de situatie om te gaan? Hoe veerkrachtig en weerbaar ben je? En krijg je adequate steun uit je omgeving?

Als je dit emotionele verliesproces in ogenschouw neemt, samen met het verlies van verbondenheid en gehechtheid aan je partner in combinatie met de praktische uitdagingen die het dagelijks leven aan je stelt, is het dus absoluut niet vreemd dat het overlijden van je partner je volledig uit het lood kan slaan. Het verklaart ook waarom iedereen op haar eigen manier op de situatie reageert en er mee omgaat. Dat voor iedereen het rouwproces anders verloopt; in vorm, volgorde en tijd.

Ik hoop met dit artikel iets meer begrip te hebben gekweekt voor het moeizame proces dat rouw en rouwverwerking heet.

Petitie rouwverlof

Wist jij dat je bij overlijden in je familie je volledig afhankelijk bent van een begripvolle werkgever en bedrijfsarts?

Dat is onlogisch, oneerlijk en onrechtvaardig.

Vind jij het ook vreemd dat er bij geboorte wel  wettelijke verlofvormen zijn en helemaal NIETS bij de dood van een gezinslid? En wil jij dat dit rechtgetrokken wordt met gezinsuitbreiding?

Teken en deel de petitie voor rouwverlof

Boek: Rouw-vaardigheden

Het verlies van een dierbare is ontzettend zwaar en moeilijk. En hóe doe je dat dan? Wat dóe je dan? Heb jij het ooit geleerd?

Rouw-vaardigheden geeft je wél de tips en tools hoe om te gaan met je rouwproces. Leert je welke vaardigheden helpend en ondersteunend zijn. Vaardigheden waar je de rest van je leven wat aan hebt.

“Je groeit, niet ondanks, maar juist dankzij het verlies dat je meemaakt.”

Rouw-vaardigheden.front

15 reacties op “Wat is de impact van verlies op jouw leven?”

  1. Verlies is zo definitief. Hoe mensen reageren op het verlies van hun dierbare is zo verschillend. De pijn en het verdriet wordt zo verschillend geuit en verwerkt. Je uitleg verklaart een hoop, dank je.

  2. uit eigen ervaring weet ik inmiddels dat er geen enkel boek is dat je precies verteld hoe je er mee om moet gaan. Misschien wat je kunt verwachten, wat handvatten hoe er mee om te gaan….
    Was er maar een simpel stappenplan, dat zou een hoop verschil maken.

    1. Ieder rouwproces is ook anders. Een boek geeft een richting. In mijn boek ‘Survivalgids voor weduwen’ dat medio november uitkomt (ik hoop al eerder) heb ik een stappenplan en allerlei thema’s waar weduwen tegenaan lopen verwerkt.

  3. Johannes Ringnalda

    Mijn partner is overleden op haar 46ste, een groot verdriet /gemis!
    Ik ben een gelovig mens, ben te weten gekomen dat God nooit heeft gewild dat mensen zouden sterven! Alleen bedrog zou tot de dood leiden!
    De bijbel laat ons weten, in velerlei opzichten, hoe belangrijk het is om nauwkeurige kennis van God en zijn Zoon te verkrijgen!
    Jezus is Hem altijd getrouw gebleven, mensen niet! Zijn voorbeeld vereist navolging! Een uiterst serieuze aangelegenheid! Alleen dit besef biedt mensen een hoopvolle toekomst!!
    Jezus leerde mensen bidden om de komst van Gods koninkrijk,(regering)
    Dan zo zou er recht worden gedaan op aarde. Eeuwig leven ook erop, de opstanding van en hereniging met overleden dierbaren…Jehovah,s getuigen hebben een boekje uitgebracht met de titel” wat leert de bijbel echt! Zie jw.org of vraag het aan een getuige van Jehovah zelf.
    De ware God te leren kennen, ik gun het iedereen, oprecht van hart!

  4. Mijn geliefde vrouw is op 12 augustus 2022 plotseling overleden, ze was mijn alles, mijn steunpilaar.
    We waren 41 jaar samen en ze was mijn eerste en enige grote liefde. We hebben een zoon van 32 en dochter van 34 die meervoudig beperking heeft. Ik merk nu, wat ik ook in verhaal lees, dat je een speelbal bent geworden van emoties en gevoelens, mijn eigenwaarde was al niet groot , maar de wat ik had is nu weg. Het gemis is zo groot, je bent plots alleen, geen geliefde meer die je steunt en een arm om je heen legt. Het missen van haar liefde is zo intens. Ik ben nu 3 maanden verder maar het gemis wordt steeds groter. Mensen om me heen beloven van alles maar uiteindelijk hoor je nooit meer van ze. Mijn zoon steunt me heel goed. Maar je voelt je zo eenzaam en verlaten. ik doe dingen niet goed, en als er iemand een lief woordje tegen je zegt, smelt je al gauw weg, die gevoelens en emoties gaan alle kanten op. Het is moeilijk om rationeel te blijven denken. Je zit met met dubbel gevoel en voelt je schuldig over alles. Ik durf bijna niet meer te leven. Met het overlijden van mijn vrouw is ook een stuk van mij meegegaan. soms weet ik niet meer wie ik ben.

    1. Hallo Wim,

      Een speelbal van emoties. Velen ervaren dat net zo als jij. En toch….. er is hoop. Er gloort echt wel licht aan het einde van de tunnel. De uitdaging is om een leven te gaan inrichten om dat zwarte gat heen, dat toch nog de moeite waard is voor jou. Het wordt een ontdekkingsreis met veel vallen en opstaan. Lees mijn blog over SASHA. Wie weet kan dat je een beetje helpen.

      Sterkte, Marrit

  5. Ben sinds 5 maanden mijn grote liefde verloren aan die k ziekte
    We waren 8 jaar bij elkaar en echt heel intens we deelden deden alles met elkaar
    Voel me nu leeg soms doelloos verloren alleen en eenzaam wel rouwtherapie maar het gaat met dan wel en dan niet
    Baan verloren advocaten traject nu
    Ik wil weer dat ze trots op me is ik mis haar zooooo erg , elke dag mis ik haar
    Ze is m’n alles m’n maatje steun lover liefde warmte liefde gezelligheid gewoon alles
    M’n wederhelft is van me gestolen afgescheurd uit m’n leven
    Voel me ze,lf ook half dood en niks interesseert me
    Voelt verschrikkelijk en deze jongen is voor altijd niet meer de oude van toen
    Hoe gaat m’n leven verder , weet niet hoe ik het weermmoet gaan doen zonder m’n alles m’n grote liefde
    Niek loves lien 4 ever

  6. Hallo Nico,

    Hoe verschrikkelijk is het als je de liefde van je leven verliest. Dan kan het leven inderdaad volledig zinloos lijken.
    De uitdaging is nu om, je leven zonder je geliefde, weer zin en betekenis te zien geven. Dat is echt wel mogelijk.
    Het begint met het volgende besluit:
    De rest van mijn leven wordt ook nog de moeite waard, al weet ik nu nog niet hoe.
    Als je dat lukt maak je haar echt trots op je.
    Lees de blogs op deze website en bestel eventueel een boek. Vooral het boek Rouw-vaardigheden kan je hierbij goed helpen.
    Veel sterkte, Marrit

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Scroll naar top
Verlies, rouw en veerkracht draait op SYS Platform SYS Platform - Platform voor Coaches & Opleiders